12 maart 2026 | Nr. 481 | Boeddha performt tussen de oude spullen

Jetje aan het woord

Goedemorgen allemaal op deze mooie dag vol mogelijkheden en nieuwe kansen

Vandaag gaan we nog even door op mijn nieuwe richting, de performance en de betekenis die dat kan geven aan de fotografie. En omdat we toch aan het zoeken zijn naar betekenis pakken we er ook nog maar een Boeddhistische spreuk bij en kijken we naar de schoonheid van verval.

De artikelen van vandaag zijn geïllustreerd met een serie foto's die je nog geen echte performance mag noemen, maar er door het seriële karakter wel tegenaan schuren.

Kortom een uiteenlopende dag vandaag. Leuk!

Jullie Jetje

Samenvatting van vandaag:

		1. Performancekunst speciaal voor de fotografie;
		2. Met Boeddha van gisteren naar morgen;
		3. Schoonheid vinden we soms ook in lelijke dingen terug.

Performancekunst speciaal voor fotografie

Performancekunst wordt vaak gezien als een kunstvorm die vooral draait om het moment zelf. Er is sprake van een handeling die zich afspeelt op een bepaald moment in een bepaalde ruimte. Om daarna weer te verdwijnen en hooguit in het geheugen van het aanwezige publiek door te leven. Toch kan performance ook bewust worden ontworpen met fotografie in gedachten. In dat geval ontstaat niet alleen een interessante, maar ook blijvende wisselwerking. De performance vormt het uitgangspunt. Maar de foto wordt uiteindelijk het blijvende kunstwerk. Zo combineer je het beste van twee werelden.

Van actie naar beeld

Wanneer een performance speciaal voor fotografie wordt ontwikkeld, verschuift het perspectief een beetje. De actie hoeft niet persé lang te duren of een groot publiek te trekken. Belangrijker is dat het moment even visueel sterk is en zich op dat moment goed laat vastleggen.

Dat betekent dat een kunstenaar vooraf nadenkt over zaken als beweging, compositie, licht en symboliek. Een simpele handeling zoals bijvoorbeeld het langzaam uitrollen van een lange strook stof, het laten vallen van bloemen of het beschilderen van het lichaam, kan op het juiste moment een krachtig beeld opleveren. De fotograaf zoekt daarbij het juiste moment waarop de actie een duidelijke vorm krijgt.

Veel performancekunstenaars, zoals Marina Abramović, laten zien dat een ogenschijnlijk eenvoudige handeling een enorme visuele en emotionele kracht kan hebben wanneer het moment maar goed wordt vastgelegd.

Samenwerking tussen fotograaf en performer

Bij performances die speciaal voor fotografie worden gemaakt, is goede samenwerking essentieel. In plaats van dat de fotograaf alleen documenteert wat er gebeurt, wordt hij of zij mede-ontwerper van het beeld.

Fotograaf en performer moeten samen nadenken over vragen als:

Welke beweging levert straks het sterkste beeld op?

Vanuit welke hoek wordt de actie gefotografeerd?

Moet de handeling langzaam of juist explosief plaatsvinden?

Is één foto voldoende, of ontstaat er een serie beelden?

Door vooraf over deze elementen na te denken, kan de performance gericht worden opgebouwd naar één of meerdere krachtige fotografische momenten.

Het lichaam als visueel instrument

Voor modellen die met performance willen werken, verandert ook de rol van het lichaam. In plaats van alleen een pose aan te nemen, wordt het lichaam onderdeel van een handeling. Dat kan variëren van kleine, subtiele bewegingen tot fysieke acties waarbij het lichaam reageert op materialen zoals water, verf, zand of stof.

De kracht zit hem daarbij vaak in de eenvoud. Een model dat langzaam door een wolk meel loopt, een gezicht dat onder verf verdwijnt of handen die zich in klei drukken, kan visueel veel sterker zijn dan een complexe scène.

Het moment vastleggen

Omdat performance tijdelijk is, speelt timing een grote rol. De fotograaf moet precies op het juiste moment afdrukken. Wanneer de beweging, expressie en compositie samenkomen. Soms wordt een actie meerdere keren uitgevoerd om het perfecte beeld te krijgen.

Zo ontstaat een bijzondere hybride kunstvorm. De performance levert de energie, beweging en spontaniteit, terwijl de fotografie het vluchtige moment omzet in een blijvend beeld. Juist die combinatie kan leiden tot foto’s die niet alleen mooi zijn, maar die ook een verhaal vertellen over actie, tijd en menselijke expressie.

Wie we vandaag zijn

Een bekend boeddhistisch geschrift bevat de volgende spreuk:

“Wat wij vandaag zijn, komt voort uit de gedachten van gisteren en onze huidige gedachten bouwen het leven van morgen. Ons leven is een schepping van onze geest.”

Deze woorden komen uit de The Dhammapada, een klassieke verzameling uitspraken die wordt toegeschreven aan de leer van Boeddha. Hoewel de tekst al eeuwenoud is, blijft de boodschap opvallend actueel. De kern ervan is eenvoudig maar krachtig. Onze gedachten vormen de basis van ons leven.

Gedachten vormen het fundament

Volgens de boeddhistische filosofie begint vrijwel alles in de menselijke ervaring bij onze geest. Gedachten zijn niet slechts vluchtige ideeën die door je hoofd zweven. Gedachten vormen patronen die ons gedrag, onze keuzes en uiteindelijk onze levensloop sterk beïnvloeden. Wat we vandaag zijn, zo stelt de spreuk, is grotendeels het resultaat van dat wat we gisteren hebben gedacht.

Wanneer iemand bijvoorbeeld voortdurend denkt dat iets toch wel onmogelijk is, zal hij of zij zelden stappen zetten om het toch te proberen. Omgekeerd kan een houding van nieuwsgierigheid en vertrouwen juist leiden tot nieuwe kansen en initiatieven. Gedachten werken dus als een soort onzichtbare architect van ons handelen.

De brug tussen heden en toekomst

De tweede helft van de uitspraak richt zich op de toekomst. Onze huidige gedachten bouwen het leven van morgen. Dat betekent dat verandering altijd begint bij bewustwording van wat er zich in onze geest afspeelt.

Dit idee komt ook terug in de moderne psychologie en coaching. Begrippen als “mindset,” cognitieve patronen en een positief zelfbeeld spelen een belangrijke rol in hoe mensen hun mogelijkheden ervaren. Wie zijn gedachten leert te bekijken en indien nodig bij te sturen, kan vaak ook zijn gedrag én levensrichting veranderen.

Dat betekent overigens niet dat gedachten alleen de werkelijkheid en toekomst bepalen. Externe omstandigheden, dom geluk en puur toeval spelen uiteraard ook een stevige rol. Toch benadrukt de boeddhistische wijsheid dat de manier waarop we met die omstandigheden omgaan in grote mate voortkomt uit onze eigen mentale houding.

De verantwoordelijkheid van de geest

De spreuk uit de Dhammapada nodigt uit tot een vorm van persoonlijke verantwoordelijkheid. Als ons leven mede een maaksel van onze geest is, dan kunnen we ook invloed uitoefenen op dat maaksel. Niet door alles te controleren, maar door bewust te worden van het soort gedachten die we voeden. Zijn dat positieve of negatieve gedachten? Dat bepaalt dan in een flinke mate onze toekomst.

Daarom speelt in het boeddhisme meditatie zo'n belangrijke rol. Door stil te staan bij wat er in je hoofd gebeurt, ontstaat er ruimte om onze automatische denkpatronen te herkennen. Vanuit die bewustwording kan men kiezen welke patronen je verder wilt ontwikkelen en ook welke je opzij moet schuiven.

De oude tekst herinnert ons zo aan iets dat in een drukke wereld gemakkelijk wordt vergeten. Grote veranderingen beginnen vaak met kleine verschuivingen in de manier waarop we denken. Onze gedachten zijn niet alleen maar reacties op het leven. Ze helpen ook om het toekomstige leven vorm te geven.

Informatie over de komende evenementen, workshops of andere belangrijke dagen die interessant voor je kunnen zijn bij Jetje's dag.

De data van de sessies:

Zondag 12 april. Deels gekleed / deels ongekleed.

Zondag 3 mei. Nader te bepalen tussen deelnemers

Voor meer informatie over "model met koffie" klik je hier

Om je in te schrijven klik je hier

Schoonheid vinden we al zwervend ook in verval

Ergens in Zaltbommel

Fotografie wordt vaak geassocieerd met mooie landschappen, perfect gevormde modellen of schilderachtige stadsgezichten. Veel fotografen zoeken bijna instinctief naar zaken als harmonie, kleur en een perfecte balans. Toch ligt schoonheid niet alleen in het perfecte en het glanzende. Ook verval, slijtage en vergankelijkheid kunnen een krachtige bron van schoonheid zijn.

Nieuwkoop

Wie goed kijkt, ontdekt dat afbladderende verf, roestige metalen oppervlakken of verlaten gebouwen hen eigen esthetiek hebben. Scheuren in muren, verweerde houten planken of kapotte ramen vertellen ons verhalen over tijd van vroeger, hun gebruik en de verandering die ze hebben ondergaan. In plaats van perfectie tonen ze juist de sporen van het leven.

Nieuwkoop

Deze vorm van schoonheid heeft vaak een sterk emotioneel karakter. Een vervallen fabriekshal of een oud huis kan gevoelens oproepen van nostalgie, melancholie of nieuwsgierigheid. De kijker vraagt zich af wat er ooit heeft plaatsgevonden en hoe een plek door de jaren heen is veranderd.

Nieuwkoop

Voor fotografen betekent dit dat interessante onderwerpen vaak dichterbij zijn dan gedacht. Je hoeft niet altijd naar spectaculaire locaties of idyllische landschappen te zoeken. Soms ligt het meest fascinerende beeld in een vergeten hoekje van een stad. Soms vinden we het op een verroeste deur of bij een stuk van een afgebroken muur.

Nieuwkoop

Fotografie kan zo uitstekend laten zien dat schoonheid niet alleen bestaat uit perfectie, maar ook uit tijd, verandering en verval. Juist daarin schuilt vaak een onverwachte en indringende esthetiek. 📷

Morgen gaat het waaien.

Colofon

Jetje's dag verschijnt in principe elke werkdag. Deze publicatie wordt uitgegeven door Henriëtte Sibie samen met Team Jetje, het team dat haar ondersteunt. Het team bestaat uit een wisselend aantal medewerkers. Team Jetje is inmiddels ook in te zetten voor ander schrijf- en fotografiewerk, waar bijvoorbeeld een regionale krant al gebruik van maakt. Voorwaarde is wel dat je in de kunst of de fotografie bezig bent.

Bijdragen

Mocht je ook eens een bijdrage aan Jetje's dag willen leveren, dan is dat altijd mogelijk. Er zijn geen kosten aan plaatsing verbonden, maar er is ook geen sprake van een vergoeding. Het geeft jouw werk wel een leuke exposure. Want dit weblog wordt goed gelezen. Een verwijzing naar je eigen website, weblog, Facebookpagina en vergelijkbaar is altijd toegestaan maar liever geen affiliate links.

Bij belangstelling of vragen kun je altijd contact met me opnemen en dan kijk ik graag samen met jou wat er mogelijk is. En dat is wat mij betreft best veel.