30 maart 2026 | Nr. 493 | Jetje showt prei en paprika's

Jetje aan het woord

Goedemorgen allemaal op deze mooie dag vol mogelijkheden en nieuwe kansen

Er wordt wel eens gezegd dat het tekenen naar model niet zo heel veel anders is dan het tekenen van een fruitschaal waar ook allerlei rondingen en welvingen te vinden zijn. Een zekere logica zit daar wel in. Het is dan maar een klein stapje naar het gebruik van het model zelf als fruitschaal en dat is dan ook iets dat in de geschiedenis van de beeldende kunst nogal eens terug te vinden valt. En ook meer avontuurlijke hedendaagse fotografen, zoals hier bij Studio Haaglanden in Katwijk durven zich er nog wel eens aan te wagen.

Jullie Jetje

Samenvatting van vandaag:

		1 Het model dat fungeert als een soort fruitschaal is verre van nieuw, maar wel heel grappig om te doen;
		2. Is leren dan gewoon een kwestie van nadoen?

Het model als fruitschaal

Het gebruik van modellen als “fruitschaal” of meer precies als dragers die voedsel showen en presenteren, heeft een lange geschiedenis binnen de kunst. Het is onderdeel van een beeldtaal waarin lichaam, object en symboliek met elkaar samenvloeien en waarin de grens tussen mens en stilleven bewust wordt opgezocht.

Van stilleven naar levend object

In de klassieke schilderkunst, met name tijdens de Barok, speelde het stilleven een prominente rol. Kunstenaars als Jan Davidsz. de Heem en Willem Kalf schilderden zeer rijk gevulde tafels met fruit, zilverwerk en allerlei exotische objecten. Deze composities waren niet alleen esthetisch, maar ze waren ook sterk symbolisch: Het rijpe fruit stond voor vergankelijkheid, overvloed voor rijkdom en macht.

Hoewel deze werken puur objectgericht lijken, sluimert er al een subtiele aanwezigheid van het menselijke lichaam. Denk aan de manier waarop fruit vaak wat overdreven sensueel wordt weergegeven. Denk aan glanzend, rijp en tastbaar. De stap naar het gebruik van echte levende modellen als dragers van deze symboliek was daarmee minder groot dan het op het eerste gezicht misschien lijkt.

De opkomst van het levende stilleven

In de 20e eeuw, met de opkomst van performancekunst en conceptuele kunst, begonnen de betreffende kunstenaars het lichaam zelf als object te gebruiken. Een bekend voorbeeld is Carolee Schneemann, die het lichaam expliciet inzette als drager van betekenis en om confrontatie te zoeken.

Het idee van een model als “fruitschaal” komt vooral naar voren in performances en fotografie waarin het lichaam letterlijk wordt gebruikt als ondergrond voor voedsel. Het meest iconische voorbeeld hiervan is wellicht Allen Jones die in de jaren zestig sculpturen maakte waarin vrouwenlichamen werden omgevormd tot meubels. Hoewel in die tijd zeker controversieel, legde zijn werk een directe link tussen objectificatie en consumptie.

Hedendaagse interpretaties

In de hedendaagse kunst wordt dit thema vaak kritischer benaderd. Kunstenaars gebruiken het beeld van het lichaam als fruitschaal om vragen te stellen over consumptie, seksualiteit en macht. Fotografie speelt hierin een belangrijke rol, waarbij modellen worden gestileerd als luxe objecten. Ze worden daarbij soms letterlijk bedekt met fruit, soms subtieler in compositie en houding.

De invloed van Popart en later ook de modefotografie is hierin duidelijk zichtbaar. Fotografen als Helmut Newton en Guy Bourdin speelden met de grens tussen lichaam en object, vaak met een flink provocerende ondertoon.

Tussen esthetiek en ethiek

Het gebruik van modellen als “fruitschaal” roept onvermijdelijk vragen op. Wanneer gaat esthetiek over in een vorm van exploitatie? Wanneer wordt het lichaam gereduceerd tot een object of, nog erger, gebruiksvoorwerp? Deze spanning maakt een onderwerp als dit juist relevant in de huidige tijd, waarin beeldcultuur en commercie steeds meer vervlochten raken.

Tegelijkertijd biedt het gebruik van modellen in deze rol ook kansen voor een nieuwe manier van kijken. Steeds meer kunstenaars draaien het perspectief om: Het model bepaalt dan zelf de context, de presentatie en de betekenis. Het lichaam is dan geen object meer, maar is een actief medium geworden.

Conclusie:

Het beeld van het model als fruitschaal is veel meer dan een visueel trucje. Het is een krachtige metafoor die door de eeuwen heen is gegroeid van geschilderd stilleven naar een levend, kritisch statement. Het laat zien hoe kunst, (waaronder natuurlijk ook de fotografie) voortdurend speelt met de verhouding tussen mens en object. En hoe die de mogelijkheden van die verhouding steeds opnieuw worden bekeken.

De kracht van imitatie ofwel leren door na te doen:

Alles in het leven begint met nadoen. Dat zie je al bij een baby: Observeren, herhalen, proberen en weer opnieuw proberen. Nadoen is de meest natuurlijke manier van leren. Zonder een handleiding, zonder theorie, maar puur door te kijken naar wat anderen doen. Dit principe verdwijnt nooit helemaal. Ook als volwassene blijft imitatie een essentieel onderdeel van je groei, ontwikkeling en creativiteit.

Het opdoen van inspiratie is geen kopie maken

Toch is er een belangrijk verschil tussen kopiëren en het opdoen van inspiratie. Wie zich laat inspireren, neemt niet simpelweg iets over, maar vertaalt het naar zijn of haar eigen manier van denken en doen. Je ziet iets wat werkt, iets wat je aanspreekt. En je probeert dat te begrijpen. Waarom werkt het? Wat maakt het goed? Wat kan volgens jou nog beter? Vervolgens geef je er je eigen draai aan. Het resultaat lijkt misschien wel wat op het origineel, maar het is in wezen toch iets heel anders geworden.

Verzamel invloeden en maak iets nieuws

De echte kracht zit in het combineren van invloeden. Door niet één persoon te volgen, maar meerdere bronnen te gebruiken, ontstaat er ruimte voor vernieuwing. Je haalt hier een idee vandaan, daar een techniek en ergens anders nog een stijl. Door al die elementen samen te voegen, ontstaat iets wat nog niet bestond. Dat is hoe originaliteit vaak ontstaat: Die komt niet vanuit het niets, maar vanuit een slimme mix van al bestaande ideeën.

Groei door het origineel voorbij te streven

Inspiratie is slechts het beginpunt. Het doel is niet om in de schaduw van het origineel te blijven staan, maar om er overheen te groeien. Door te oefenen, te verbeteren en kritisch te kijken naar je eigen werk, ontwikkel je vaardigheden die je verder brengen. Je ontdekt wat beter kan, wat anders moet en waar jouw kracht ligt. Op dat moment ontstaat er iets wat niet alleen geïnspireerd is, maar dat ook een eigen identiteit heeft.

Leren van wat niet lukt

Opvallend genoeg is het juist het onvermogen om perfect te kopiëren dat het meeste oplevert. Want hoe goed je ook probeert iets na te doen, het lukt je nooit exact hetzelfde. En dat is maar goed ook. In die verschillen zitten de meest waardevolle inzichten. Je merkt waar je tegenaan loopt, wat lastig is en waar je nog verder kunt groeien. Tegelijkertijd ontdek je wat vanzelf gaat en waar je talent ligt.

Beperkingen als bron van creativiteit

Je eigen beperkingen blijken vaak geen obstakel, maar juist een bron van creativiteit. Omdat je iets niet precies kunt reproduceren, word je gedwongen om oplossingen te bedenken. Je wijkt af, probeert iets nieuws en komt daardoor op ideeën die je anders nooit gehad zou hebben. Wat begint als een tekortkoming, kan uitgroeien tot een unieke stijl of andere aanpak.

Van nadoen naar eigenheid

Het pad van imitatie naar originaliteit is een natuurlijk proces. Je begint met kijken en nadoen, laat je inspireren door anderen, combineert verschillende invloeden en groeit uiteindelijk uit tot iemand met een eigen signatuur. Het belangrijkste is om te blijven experimenteren en jezelf de ruimte te geven om fouten te maken. Want juist in die zoektocht ontstaat er iets wat echt bij jou past.

https://modelmetkoffie.blogspot.com

Informatie over de komende evenementen, workshops of andere belangrijke dagen die interessant voor je kunnen zijn bij Jetje's dag.
De data van de sessies:

Zondag 12 april. Deels gekleed / deels ongekleed.

Zondag 3 mei. Nader te bepalen tussen deelnemers

Voor meer informatie over "model met koffie" klik je hier

Om je in te schrijven klik je hier

Morgen gaan we met riemen aan de slag

Colofon

Jetje's dag verschijnt in principe elke werkdag. Deze publicatie wordt uitgegeven door Henriëtte Sibie samen met Team Jetje, het team dat haar ondersteunt. Het team bestaat uit een wisselend aantal medewerkers. Team Jetje is inmiddels ook in te zetten voor ander schrijf- en fotografiewerk, waar bijvoorbeeld een regionale krant al gebruik van maakt. Voorwaarde is wel dat je in de kunst of de fotografie bezig bent.

Bijdragen

Mocht je ook eens een bijdrage aan Jetje's dag willen leveren, dan is dat altijd mogelijk. Er zijn geen kosten aan plaatsing verbonden, maar er is ook geen sprake van een vergoeding. Het geeft jouw werk wel een leuke exposure. Want dit weblog wordt goed gelezen. Een verwijzing naar je eigen website, weblog, Facebookpagina en vergelijkbaar is altijd toegestaan maar liever geen affiliate links.

Bij belangstelling of vragen kun je altijd contact met me opnemen en dan kijk ik graag samen met jou wat er mogelijk is. En dat is wat mij betreft best veel.